Yol, yol fazlaları ve meydanların kapanmaları halinde bulundukları köy veya belediye tüzel kişilikleri adına tescil edilmelerine yoldan ihdas denir. Kapanan yol ve yol fazlaları 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 21. maddesine göre; kapanan meydanlar ise 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 16. maddesi ve bu maddeyi açıklayan Taşınmaz Malların Sınırlandırma, Tespit ve Kontrol İşleri Hakkında Yönetmelik’in 12. maddesine göre bulundukları yere göre belediye veya köy tüzel kişilikleri adına tescil edilirler.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün (TKGM) 2025/4 sayılı “Tescile Konu Harita ve Planların Yapımı ve Kontrol Genelgesi”nde yoldan ihdas işlemi; “Yoldan İhdas Haritaları” başlığı ile Genelge’nin 28 ve 29. maddelerinde ayrı bir bölüm olarak düzenlenmiş ve söz konusu Genelge’nin 28. maddesinde “Kapanan yollar ve yol fazlaları 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 21. maddesine göre; meydanlar ise 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 11 ve 17. maddeleri gereği ihdas edilebilir.”denmiştir.
Söz konusu Genelge’nin bu hükmünde meydanlar bakımından 3194 sayılı İmar Kanunu’na atıf yapılmış olmakla birlikte İmar Kanunu’nda kapanan meydanların tescilinden ziyade belediyelerce nasıl tasarruf edileceği ve ne şekilde özel mülkiyete geçirileceği düzenlenmiş olup; yukarıda belirttiğimiz gibi kapanan meydanların tescili bakımından dayanak hukuki sebep 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 16. maddesi ve Taşınmaz Malların Sınırlandırma, Tespit ve Kontrol İşleri Hakkında Yönetmelik’in12.maddesidir.
Nitekim TKGM’nin “Hazine Adına İdari Yoldan Yapılacak Tescil” konulu mülga 1996/6 sayılı Genelgesi’nde “Kadim yol ve meydanların kapanmasıyla oluşan alanlar ve yol fazlalarının (özel kanunlar uyarınca Maliye Hazinesi adına tescili zorunlu bulunanlar hariç) 2644 Sayılı Kanunun 21 inci ve 3402 Sayılı Kanunun 16/A maddeleri uyarınca sınırı içinde bulunduğu belediye veya köy tüzel kişiliği adına tescil edilmesi gerektiğinden, bu gibi yerlerin Hazine adına tesciline yönelik talepler karşılanmayacaktır.” denilerek meydanlar bakımından konu ayrıca belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen hüküm, halen yürürlükte olan TKGM’nin 2013/11 sayılı Genelgesi’nde “2644 Sayılı Kanun’un 21 inci ve 3402 Sayılı Kanun’un 16/A maddeleri uyarınca sınırı içinde bulunduğu belediye veya köy tüzel kişiliği adına tescil edilmesi gereken yerlerin Hazine adına tesciline yönelik talepler karşılanmayacaktır.” şeklinde yeniden düzenlenerek kapanan yollar, yol yol fazlaları ve meydan niteliğindeki alanların, kanuni şartların oluşması hâlinde sınırları içerisinde bulundukları belediye veya köy tüzel kişiliği adına tescil edilmelerinin hukuki dayanakları açıkça ortaya konulmuştur.
Yürürlükte bulunan 3194 sayılı İmar Kanunu, 2644 sayılı Tapu Kanunu ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu dışında kalan önceki mevzuat hükümleri de incelendiğinde (2555 sayılı Kanun ile değişik 10.06.1933 tarihli ve 2290 sayılı Belediye Yapı ve Yollar Kanunu’nun Ek 1. maddesi, 05.12.1935 tarihli Kadastro ve Tapu Tahriri Tüzüğü’nün 27. maddesi, 09.07.1956 tarihli ve 6785 sayılı İmar Kanunu’nun 41. maddesi), meydanların “yol gibi” değerlendirilerek yol ve yol fazlalarıyla aynı hukukî rejime tabi tutulduğu görülmektedir. Yazı devam edecektir.
23.07.2026 tarihi itibarıyla,
Türkiye Genel Toplam Parsel: : 59, 707, 802
Türkiye Geneli Toplam Bağımsız Bölüm: 25, 645, 230
Türkiye Geneli Toplam Malik : 57, 224, 528
Türkiye Geneli Toplam Yabancı Mülkiyet: 334, 884 – 333, 601 azalmıştır.
Müh. Zafer DEMİR
Tapu Kadastro E. Başmüfettişi
E-posta: zaferdemir40@gmail.com
Telefon: +90 532 414 78 54
