TAPU SİCİLİNDE SEBEBE BAĞLILIK İLKESİ, YOLSUZ TESCİL VE DEVLETİN SORUMLULUĞU DEĞERLENDİRMESİ
Hukuki İnceleme ve Yargıtay İçtihatları Işığında Değerlendirme Notu
I. İLGİLİ YARGI KARARLARI VE HUKUKİ ESASLAR
1. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı
“(…) Türk hukuk sisteminde tapu kayıtlarının oluşumunda "illilik", diğer bir anlatımla "sebebe bağlılık" prensibi esas alınmış olup, bu prensip uyarınca tescilin geçerli ve haklı bir sebebe dayanması zorunluluğu bulunmaktadır. Bu husus 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1024/2. maddesinde "Bağlayıcı olmayan bir hukuki işleme dayanan veya hukuki sebepten yoksun bulunan tescil yolsuzdur" şeklinde açıklanmıştır. Tescilin kurucu unsurlarından biri veya bir kaçının eksik olması nedeniyle, yolsuz tescil durumu başlangıçtan itibaren söz konusu olabileceği gibi, bu unsurların tescilden sonra ortadan kalkması nedeniyle sonradan da oluşabilir (…).”
— Yarg. HGK, E. 2014/1-1165, K. 2016/908, T. 29.06.2016 (Legalbank)
2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi Kararı
“(…) Mülkiyetin kazanılması için tapu siciline tescil edilmesi gerektiği gibi yapılan tescilin de geçerli bir hukuki sebebe dayanması gerekmektedir. Diğer bir ifadeyle taşınmazı tapuda devralanın, taşınmaz mülkiyetini kazanabilmesi sebebe bağlılık ilkesi gereğince ancak tescilin geçerli bir hukuki sebebin varlığına bağlıdır. Eğer tescil, haklı ve geçerli bir hukuki sebebe dayanmaksızın yapılmışsa bu tescil, yolsuzdur ve bu yüzden ayni hakkı zedelenen kimse tapu sicilinin düzeltilmesini isteyebilir (…).”
— Yarg. 1. HD, E. 2014/464, K. 2014/15849, T. 16.10.2014 (Legalbank)
II. SOMUT OLAY DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ SÜREÇ
1. Kadastro Komisyon Kararı ve Yolsuz Tescil: Kadastro komisyon kararı tapu siciline tescil edilmemiş olup, TMK m. 1025 anlamında tapu sicilinde yolsuz tescil durumu meydana gelmiştir.
2. İyiniyetli Üçüncü Kişilerin Kazanımları: Daha sonra tapu sicilinde, tapu siciline güven ilkesinden (TMK m. 1023) yararlanan iyiniyetli üçüncü kişilerce tapu işlemleri gerçekleştirilmiştir.
3. Tapu Sicilinin Düzeltilmesi Davası ve Devletin Sorumluluğu: Burada tapu sicilinin düzeltilmesi davası kural olarak açılır; ancak, bu davada iyiniyetli edinimler nedeniyle hukuki yarar kalmamışsa dava reddedilir ve TMK m. 1007 hükümleri uyarınca Devletin kusursuz sorumluluğuna dayalı tazminat davası açılabilir.
4. İdari İnceleme Talebi: Mali sorumluluk ve idari süreçler çerçevesinde Bölge Müdürlüğü nezdinde inceleme talebinde bulunulabilir.
5. Tedbir ve Belirtme (Şerh/Beyan) İşlemleri: Tedbir amaçlı olarak, bundan sonraki süreçte tapu siciline güvenerek iyiniyetli kazanımların önüne geçebilmek adına Tapu Sicili Tüzüğü (TST) m. 52 hükümleri uyarınca tapu kütüğüne gerekli belirtmenin (şerh/beyan) yapılması hususu değerlendirilmelidir.
