DEVRE MÜLK HAKKI !! devamdır
Günümüzde uygulanması artan ve kullanılmasında hoş olduğu gözlenmiştir.
Bu nedenden dolayı Tapu Müdürlerin uyguladığı genelgenin (2026/1 sayılı) iki bölümde yayında hazırladım.
b- Devre Mülk Hakkının Kurulmasında Devre ve Sürelerin Belirlenmesi Kanun’un 58’inci maddesi gereğince aksi resmi senette kararlaştırılmadıkça devre mülk hakkının bağlı olduğu mülkiyet payları, devrelerin sayısı ve süreleri esas alınarak eşit bir biçimde belirlenir. Aksi kararlaştırılması mümkün olduğundan paydaşların mülkiyet payları eşit olduğu halde, devre süreleri farklı olarak da belirlenebilir. Bununla birlikte paydaşların paylarının farklı olduğu durumlarda paydaşlar devre sürelerini eşit olarak da belirleyebilir. Mülkiyet payıyla, devrelerin sayı ve süreleri farklı olarak hakkın kurulmasının talep edilmesi halinde bu hususun sözleşmede kararlaştırılmış olması zorunludur. Devremülke konu mülkiyet payları, devrelerin sayı ve sürelerinin mutlaka resmi senette de belirtilmesi gerekir.Devre mülk hakkı, devrelerin başlangıç tarihi de esas alınarak, bir yılın belirli zaman dilimlerine bölünmesi suretiyle kurulur. Devre mülk hakkı kullanımının yılın belirli dönemlerine ayrılması, büyükonarım için ayrılacak süre dahil olmak üzere devre toplamlarının bir yılı aşmaması ve devre gün sayısının 7 günden daha az süreli olmaması gerekir. c- Devre Mülk Hakkının Sona Ermesi Devre mülk hakkı tüm paydaşların talebi ile sona erdirilebilir. Devre mülk hakkı; -Bağımsız bölüm üzerinde kurulmuşsa kat irtifakı/kat mülkiyetinin sona ermesi halinde, kat irtifakı/kat mülkiyetine tabi olmayan yapılarda yapının tamamen harap olması veya arsası ile birlikte yok olması halinde, -Hakkın kurulduğu yapı veya bağımsız bölümün mesken niteliğini kaybetmesi veya kamulaştırılması halinde, kendiliğinden sona erer.
Devre mülk hakkı bulunan taşınmazda tüm payların tek kişide toplanması durumunda devre mülk hakkı kendiliğinden sona ermez.
III-DEVRE MÜLK HAKKININ TESCİLİ, TERKİNİ VE SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİĞİ
Devre Mülk Hakkının Tescili Devre mülk hakkı kurulacak taşınmazın; – Beyanlar sütununa; 1) “Bu mesken üzerine devre mülk hakkı kurulmuştur. …tarih…yevmiye”, 2) “…tarihli devre mülk sözleşmesi vardır…tarih…yevmiye”, şeklinde belirtme yapılır ve bu husus düzenlenen tapu senedinde de gösterilir. – İrtifak hakları sütununa devre mülk sözleşmesinde belirlenen her dönem ayrı ayrı tescil edilir. b- Devre Mülk Hakkının Terkini ve Sözleşme Değişikliği Devre mülk hakkının tüm paydaşların talebi ile sona erdirilmesi halinde ayni ve şahsi hak sahipleri ile kısıtlayıcı ve yasaklayıcı şerh ve beyan lehtarlarının muvafakati aranır. Devre mülk hakkı, kat irtifakı/kat mülkiyetine tabi olmayan yapılarda yapının tamamen harap olması veya arsası ile birlikte yok olması halinde ise paydaşlardan biri tarafından ilgili idaresinden alınmış yapının yıkıldığını belgeleyen yazı ile birlikte terkin edilir. Devre mülk hakkı, hakkın kurulduğu yapı veya bağımsız bölümün mesken niteliğini kaybetmesi veya kamulaştırılması halinde resen terkin edilir. Devre mülk hakkının sona ermesi halinde devre mülk hakkının irtifak hakları sütunundan terkini ile birlikte devre mülke ilişkin beyanlar da terkin edilir. Devre mülk üzerindeki ayni ve şahsi haklar ile kısıtlayıcı ve yasaklayıcı şerh ve beyanlar devre mülkün bağlı olduğu müşterek mülkiyet payı üzerinde varlığını sürdürmeye devam eder. Devrelerin sayı ve sürelerinin değiştirilmesi ancak devre mülk hakkının terkin edilerek yeniden kurulması ile mümkündür. Bu durumda devre mülk üzerindeki ayni ve şahsi hak sahipleri ile kısıtlayıcı ve yasaklayıcı şerh ve beyan lehtarlarının muvafakati aranır. Bunların dışındaki hususlarda devre mülk sözleşmesinde yapılacak değişikliğin tapu sicilinde belirtilmesi; sözleşme taraflarının tamamının veya sözleşme değişikliğindeki imzaların noterlikçe onaylanması koşuluyla sözleşme taraflarından birinin talebiyle mümkündür.
IV-DEVRE MÜLK HAKKI SAHİPLERİNİN TASARRUF HAKLARI Devre mülk hakkı kurulacak kat irtifakı veya kat mülkiyetine çevrilmiş mesken nitelikli bağımsız bölümler ile müstakil yapılar, müşterek mülkiyet payına bağlı olarak her türlü devir ve temlike konu edilebileceği gibi mirasçılara da intikal eder. Devre mülk hakkı kurulmuş meskenler üzerinde mülkiyet payına bağlı olarak bu hakla bağdaşanher türlü ayni veya şahsi hak tesisi mümkündür. Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça devre mülk hakkısahibi bu hakkın kullanılmasını başkalarına bırakabilir. Bu nedenle intifa ve oturma hakkı tesisi ile kiraşerhinin verilmesi istemleri karşılanmadan önce, devre mülk sözleşmesinde hakkın kullanımının başkasına devredilemeyeceğine dair bir hüküm bulunup bulunmadığına bakılması ve buna göre işlem yapılmasıgerekir.Üzerinde devre mülk hakkı kurulan yapı veya bağımsız bölümün ortak malikleri, aksi sözleşme ile kararlaştırılmamışsa, ortaklığın giderilmesini isteyemezler. Devre mülk ve bağlı olduğu müşterek mülkiyet payı üzerinde herhangi bir irtifak hakkı kurulması durumunda söz konusu irtifak hakkı, devre mülk dönemi ile bağlantı kurularak irtifak hakları sütununa tescil edilir. Devre mülk hakkına bağlı olan mülkiyet payının ve döneminin devredilmesi halinde, düzenlenen resmi senette devre konu olan mülkiyet payı ve paya bağlı olan devre mülk dönemi bağlantı kurularakbelirtilir. Devre konu dönem irtifak hakları sütunundan terkin edilerek yeni malik lehine devre mülk hakkıolarak tescil edilir. Devre konu olan mülkiyet payına ilişkin tescil işlemleri de aynı yevmiye ile yapılır. Devre mülke konu pay üzerinde ipotek tesisi mümkündür. Pay ve paya bağlı devreler bir bütün olarak ipotek edilebilir. Ancak bir paydaşa birden fazla devre bağlanmış ise her bir devre mülk dönemi ayrı ayrı ipotek edilemez.
V-MALİ YÖNÜ Devre mülk hakkının mülkiyet payına bağlı olarak malikler lehine kurulması nedeniyle herhangi bir bedel ödenmesi söz konusu olmadığından, mülkiyet devri yapılmaksızın sadece devre mülk hakkı kurulması söz konusu ise tapu harcı alınmaması, Devre mülk hakkının devrinde veya devre mülk hakkının mülkiyetin devri ile birlikte kurulması halinde devir için 492 sayılı Harçlar Kanunu’na ekli (4) sayılı tarifenin 20/a pozisyonu gereğince tapu harcı alınması, Yapılacak işlemler nedeniyle 6083 sayılı Kanun’a ekli (I) tarife cetveli gereğince döner sermaye ücreti tahsil edilmesi, gerekmektedir.
15.04.2026 tarihi itibarıyla,
Türkiye Genel Toplam Parsel: : 59,546,676
Türkiye Geneli Toplam Bağımsız Bölüm: 25,413,645
Türkiye Geneli Toplam Malik : 56,959,967
Türkiye Geneli Toplam Yabancı Mülkiyet: 335.967 – 335,462 azalmıştır.
Müh. Zafer DEMİR
Tapu Kadastro E. Başmüfettişi
